Mechanika finansowania
Finansowanie wkładu własnego
Dotacja rzadko pokrywa wszystko. Współfinansuje część kosztów kwalifikowalnych, a resztę finansujecie sami, zanim pieniądze wpłyną. Ta luka zatrzymuje więcej projektów niż kwalifikowalność, a w odróżnieniu od kwalifikowalności da się ją policzyć z dokumentacji naboru, zanim ktokolwiek zacznie pisać.
Przykład liczbowy
- Koszt kwalifikowalny projektu 4 000 000 zł
- Poziom dofinansowania 70%
- Dotacja 2 800 000 zł
- Wasz wkład własny 1 200 000 zł
Przykład poglądowy przy jednym z możliwych poziomów. Spotykane są poziomy od kilkudziesięciu procent do 100%, zależnie od programu, rodzaju działań, lokalizacji i wielkości firmy. Gotówka potrzebna w szczycie jest jeszcze wyższa, bo część dotacji jest refundowana dopiero po tym, jak wydacie swoje.
Część, o której się nie mówi
Procent to nie jest zapotrzebowanie na gotówkę
Model wypłat ustala program i umowa: bywa zaliczkowy, refundacyjny albo mieszany. Tam, gdzie działa refundacja, ponosicie koszty kwalifikowalne, rozliczacie je i dostajecie zwrot dopiero potem, więc finansujecie i swój udział, i tę część, która ma wrócić.
Dlatego projekt z 30-procentowym wkładem własnym potrafi wymagać w szczycie znacznie więcej niż 30% budżetu w dostępnej gotówce. Organizacje, które zaplanowały sam procent, dowiadują się o tym w czwartym miesiącu.
Policz swój wkład własny
Dwie liczby z dokumentacji naboru (koszty kwalifikowalne i poziom dofinansowania) dają część, którą musisz sfinansować sam. Trzecia liczba jest tą, która zaskakuje.
Od 200 000 zł do 40 000 000 zł
Podany w dokumentacji naboru. Zależy od rodzaju prac, wielkości firmy i województwa; dla badań przemysłowych bywa wyższy niż dla prac rozwojowych.
Na co idzie większość budżetu?
Na jakim etapie jesteś?
Dofinansowanie
2 800 000 zł
Refundacja, w większości po poniesieniu kosztów
Twój wkład własny
1 200 000 zł
Nie podlega refundacji, to finansujesz sam
Gotówka w szczycie
2 320 000 zł
Wkład własny plus jeszcze niewypłacone dofinansowanie
Zaliczki i płatności pośrednie. To jedyne założenie w tym wyliczeniu i bywa różne; harmonogram określa umowa o dofinansowanie. Ustaw wartość zgodnie ze swoją.
Czym zwykle domyka się taką lukę
Rodzaje instrumentów najczęściej używane przy luce o takim charakterze. To nie rekomendacja i nie jesteśmy doradcą finansowym. Chodzi o to, żeby wiedzieć, o co pytać, zanim będzie trzeba.
Kredyt obrotowy z gwarancją publiczną
Wynagrodzenia i usługi nie dają czego zastawić. I właśnie po to istnieją publiczne programy gwarancyjne. BGK i instrumenty unijne obejmują część kredytu gwarancją, żeby bank mógł powiedzieć tak. Pytaj o konkretny program z nazwy.
Promesa, nie umowa
Przed podpisaniem umowy o dofinansowanie niewiele da się formalnie uruchomić. Warto natomiast mieć bank, który widział liczby i wstępnie potwierdził, żeby luka nie ujawniła się po wygranej.
Wyliczenie orientacyjne, do decyzji czy w ogóle składać wniosek. Nie uwzględnia VAT, limitów intensywności pomocy publicznej ani wkładu niepieniężnego, jeśli program go dopuszcza; każde z nich zmienia kwotę. Wiążąca jest dokumentacja naboru i umowa o dofinansowanie.
Masz to już zabezpieczone?
Czym organizacje to domykają
Mniej więcej w kolejności, w jakiej sprawdzają się u małej i średniej organizacji. Większość projektów łączy kilka z nich.
Kredyt bankowy z gwarancją publiczną
Najbardziej realna droga dla MŚP. W Polsce BGK prowadzi gwarancje de minimis, które zabezpieczają część kapitału kredytu obrotowego albo inwestycyjnego dla firm o statusie MŚP. O gwarancję wnioskuje się przez bank udzielający kredytu, a nie bezpośrednio w BGK, i nie zastępuje ona badania zdolności kredytowej: bank i tak ocenia projekt. Sama gwarancja jest pomocą de minimis, więc wchodzi do Waszego limitu tej pomocy i trzeba sprawdzić, czy łączy się z konkretną dotacją. Gwarancja już istnieje; trudność polega na tym, że mało kto wie, żeby poprosić o nią z nazwy. Zakres, limity i lista banków się zmieniają, więc aktualne warunki sprawdzajcie u źródła.
Leasing na sprzęt
Tam, gdzie projekt kupuje maszyny albo aparaturę, leasing rozkłada koszt w czasie. Najpierw sprawdźcie, czy w Waszym programie przedmiot leasingu w ogóle jest kosztem kwalifikowalnym. Dokumentacja zwykle zawęża to mocno: bywa, że kwalifikowalny jest wyłącznie leasing finansowy, tylko część kapitałowa raty i tylko za okres używania sprzętu w projekcie, z wyłączeniem odsetek.
Faktoring pod refundację
Rozwiązuje kwestię terminu, a nie udziału: koszt jest już poniesiony, wniosek o płatność złożony, a finansowanie pokrywa czekanie na przelew. Taniej niż kredyt na cały wkład, bo wierzytelność już istnieje.
Wkład rzeczowy
Część programów pozwala zaliczyć na poczet wkładu sprzęt, pomieszczenia albo pracę zamiast gotówki, ale nie jest to reguła domyślna. Dopuszczalne rodzaje wkładu, sposób wyceny i dokumentowania wynikają z regulaminu naboru, a czas pracy opłacanego personelu nie jest automatycznie wkładem niepieniężnym. To bywa różnica między projektem wykonalnym a niewykonalnym, i decydują o tym reguły programu, a nie negocjacje.
Podzielenie projektu na etapy
Mniejszy projekt z mniejszym wkładem w liczbach bezwzględnych bywa do wygrania wtedy, gdy wersja ambitna jest w ogóle niefinansowalna. Zakres to dźwignia, po którą większość sięga dopiero po przyznaniu środków, gdy nie da się ruszyć dalej.
Kapitał udziałowy, na końcu
Runda finansowania po to, żeby pokryć wkład własny do bezudziałowej dotacji, przeczy całemu sensowi. Zdarza się, zwykle dlatego, że lukę zauważono za późno na cokolwiek tańszego.
Gdzie szukać finansowania
Rynek nie kończy się na środkach własnych i kredycie w banku, w którym macie rachunek. Warto tylko od razu rozdzielić dwie rzeczy, które łatwo pomylić: to, że dana pożyczka nie wymaga wkładu własnego do samej siebie, nie znaczy jeszcze, że wolno nią sfinansować wkład własny w projekcie dotacyjnym. O tym drugim rozstrzyga regulamin naboru, a nie umowa pożyczki.
Wymieniamy te instytucje jako miejsca, w których warto szukać, a nie jako partnerów. Nie mamy z nimi umów, nic na tej liście nie jest rekomendacją i nie jesteśmy doradcą finansowym.
Finansowanie bezpośrednie, w tym pomostowe pod dotacje
ARP
Agencja Rozwoju Przemysłu ma produkt pomyślany wprost pod inwestycje objęte dotacją, łącznie z sytuacją, w której dotacja jest wypłacana dopiero po zakończeniu inwestycji. Nie jest to jednak instrument dla każdego: wymaga własnego udziału w inwestycji oraz określonej skali działalności, czyli minimalnej kwoty finansowania, historii działania, poziomu przychodów i zdolności do spłaty. Najmniejsze organizacje zwykle są poniżej tych progów.
Pożyczki unijne, gwarancje, instrumenty zwrotne
BGK i pośrednicy finansowi
Nie istnieje jeden ogólnopolski produkt BGK "na wkład własny do każdej dotacji". Oferta jest programowa i w dużej części regionalna, często obsługiwana przez pośredników finansowych, a warunki zależą od województwa i programu. Część pożyczek unijnych sama nie wymaga wkładu własnego, co jest czym innym niż zgoda na sfinansowanie nimi wkładu w odrębnym projekcie dotacyjnym.
Ubezpieczenia i gwarancje, przede wszystkim eksportowe
KUKE
To agencja ubezpieczeń kredytów eksportowych, a nie źródło pożyczki na wkład własny, i tak też trzeba ją czytać. W projektach z komponentem eksportowym jej gwarancje kontraktowe i płatnicze potrafią natomiast uwolnić zabezpieczenia oraz poprawić dostęp do kredytu obrotowego albo prefinansowania kontraktu, czyli pośrednio odblokować gotówkę, którą inaczej trzeba by zamrozić.
Kredyt inwestycyjny, obrotowy albo pomostowy
Bank komercyjny lub spółdzielczy
Zwykle pierwszy adres, czasem z gwarancją BGK albo KUKE w tle. Bank i tak ocenia zdolność kredytową oraz ryzyko przedsięwzięcia, a odsetki i prowizje najczęściej nie są kosztem kwalifikowalnym w projekcie, więc trzeba je zaplanować poza budżetem dotacji.
Pięć rzeczy, które wychodzą późno
Założenie, że nagłówkowy procent dotyczy Was
Poziom dofinansowania zależy od typu działania i od uczestnika. W Horyzoncie Europa maksymalna stawka dla działań badawczo-innowacyjnych wynosi 100% kosztów kwalifikowalnych, a dla działań innowacyjnych 70%, przy czym podmioty niekomercyjne mogą mieć do 100%. To są stawki maksymalne, a konkretny temat naboru może ustalić inną. Programy krajowe i regionalne różnią się mocniej: spotykane są poziomy od kilkudziesięciu procent do 100%, zależnie od instrumentu, rodzaju działań, lokalizacji, wielkości firmy i zasad pomocy publicznej. Jedynym źródłem prawdy jest dokumentacja naboru.
Zaplanowanie procentu zamiast terminów
Finansowanie bywa zaliczkowe, refundacyjne albo mieszane, a model ustala program i umowa. Refundacja przychodzi dopiero po poniesieniu i zatwierdzeniu wydatku, więc miesiącami finansujecie to, co ma dopiero wrócić. Gotówka potrzebna w szczycie bywa wyraźnie wyższa niż sam udział własny, bo dochodzą do tego VAT, koszty niekwalifikowalne, harmonogram płatności i opóźnienia w zatwierdzaniu wniosków o płatność.
Wliczenie kosztów niekwalifikowalnych
Wkład własny musi składać się z kosztów kwalifikowalnych. W funduszach polityki spójności 2021-2027 VAT co do zasady nie jest kwalifikowalny, jeśli istnieje prawna możliwość jego odzyskania, i decyduje sama ta możliwość, a nie to, czy faktycznie odliczyliście. Instytucja może to weryfikować również po wypłacie: jeśli VAT okaże się odzyskiwalny albo oświadczenie było nieprawidłowe, zrefundowaną część trzeba zwrócić. Część programów ma tu własne reguły, a część kategorii kosztów jest limitowana albo wyłączona, więc wkład zbudowany z wydatków niekwalifikowalnych kurczy się przy rozliczeniu, a nie przy składaniu wniosku.
Sfinansowanie wkładu w sposób, na który regulamin nie pozwala
Nie każde źródło wkładu własnego jest dopuszczalne. Regulamin naboru potrafi wprost regulować, czy wkład może pochodzić z kredytu, leasingu, pożyczki wspólnika czy ze środków innego podmiotu publicznego, i wymagać, żeby nie były to środki już raz publicznie sfinansowane. Szczególnie uważajcie na pożyczki preferencyjne i unijne: sam fakt, że pożyczka nie wymaga wkładu własnego, nic nie mówi o tym, czy wolno nią pokryć wkład w dotacji, a instrument bywa dodatkowo pomocą de minimis, która wchodzi do limitu. Sprawdźcie to, zanim umówicie finansowanie, bo zakaz podwójnego finansowania wychodzi przy rozliczeniu, a nie przy podpisywaniu umowy kredytowej.
Pominięcie intensywności pomocy publicznej
Wsparcie publiczne jest limitowane jako udział w koszcie projektu, a limit zależy od rodzaju działalności, wielkości przedsiębiorstwa i, w Polsce, od regionu według mapy pomocy regionalnej. Łączenie kilku źródeł publicznych potrafi ten limit przekroczyć, co wychodzi późno i kosztownie się odkręca.
Kogo to boli najbardziej
Projekty kapitałochłonne, bo wkład rośnie razem z budżetem, który i tak jest duży, oraz małe organizacje, bo kwota bezwzględna jest niewielka, ale bilans jeszcze mniejszy.
Poznajcie lukę, zanim złożycie wniosek
Poziom dofinansowania jest podany w każdym naborze, więc wkład własny da się policzyć w momencie decyzji, czy program jest wart zachodu, a nie po wygranej. Jeśli właśnie się nad którymś zastanawiacie, chętnie na niego spojrzymy razem z Wami.
Porozmawiajmy o programie